Data over eigenaarschap van bedrijven heeft veel waarde. Landen zoals Frankrijk, België, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk hebben dan ook de toegang van het Handelsregister gratis en open gerealiseerd. Zij geven aan dat gratis toegang tot het Handelsregister van grote waarde is voor innovatie en hebben er daarom voor gekozen om barrières die toegang en gebruik tegengaan te verwijderen. In Nederland is deze data echter gesloten. Daarom pleit Open State Foundation voor het openstellen van de data van de Kamer van Koophandel, en het in voorjaar 2020 op te richten UBO-register. 

Potentieel hergebruik

Maatschappelijke organisaties, journalisten, onderzoekers, bedrijven en overheden zouden met open data van het Handelsregister nieuwe analyses of toepassingen kunnen maken die nu vanwege de betaalmuur of vanwege het databankenrecht niet betaalbaar of mogelijk zijn. Denk aan nieuwe dienstverlening door het combineren van databronnen, analyses over bedrijfstakken, het aantal werknemers per regio of onderzoek naar witwassen of corruptie zoals de Panama Papers.

 

Geld aan een waslijn
CC BY 2.0 Images Money via Flickr.

Europese ontwikkelingen richting open data

In 2019 heeft het Europees Parlement ingestemd met de herziening van de Public Sector Information (PSI) Directive. Deze zal binnen twee jaar geïmplementeerd moeten worden in een aangepaste Wet hergebruik overheidsinformatie. De herziening van deze richtlijn dient barrières, voornamelijk voor het midden- en kleinbedrijf, weg te nemen die toegang tot publieke databronnen bemoeilijken.

De richtlijn maakt expliciet dat publieke organisaties geen voorbehoud maken op het databankenrecht om hergebruik van publieke registers te voorkomen. Dit maakt dus duidelijk dat een databankenrecht hergebruik van het Nederlandse Handelsregister niet in de weg mag staan. Daarnaast is in de richtlijn een lijst met high value datasets opgenomen, waaronder de categorie ‘company and company ownership’. Dit betekent dat informatie over bedrijven en eigenaarschap van bedrijven gratis als open data aangeboden dient te gaan worden via Application Programming Interfaces (API’s).

De Europese Unie doet dit om de ‘digital single market’ te versterken. Wanneer alle EU-lidstaten dezelfde datasets als open data beschikbaar stellen dan kunnen binnen de gehele Europese Unie toepassingen en analyses gemaakt worden met onder andere data uit Handelsregisters. Dit bevordert tevens de rechtszekerheid van eenieder die zaken wil doen met ondernemingen uit andere Europese lidstaten.

Anti-witwassen

Daarnaast heeft de Europese Unie met de Vierde Europese Anti-Witwasrichtlijn voorgesteld dat alle lidstaten een openbaar Ultimate Beneficial Ownership (UBO) register opstellen. In Nederland zal dit register beheerd gaan worden door de Kamer van Koophandel en hoewel het een publiek register moet zijn, is nog niet bekend of het register ook gratis en als open data toegankelijk zal zijn

Een open UBO-register zou er juist toe leiden dat deze zo goed mogelijk gebruikt kan worden door onderzoekers en journalisten om fraude, corruptie en witwassen op te sporen. Het Open Government Partnership, een multilaterale organisatie waar Nederland lid van is, adviseert dan ook om het UBO-register als open data te ontsluiten. Ook de nieuwe PSI-Directive verplicht het ontsluiten van ‘company ownership’ als open data. Zonder een Open Handelsregister is dit UBO-register waardeloos, omdat deze twee databronnen aan elkaar gekoppeld dienen te zijn om onderzoek goed mogelijk te maken.

Contact

Wil je meer weten over waarom Open State Foundation pleit voor een open KvK en UBO? Neem dan contact op met Lisette Kalshoven (lisette@openstate.eu).

98 nieuwsberichten over Politiek en Bestuur