Op Dataharvest, de Europese conferentie voor data- en onderzoeksjournalistiek in Mechelen, gaf collega Jan van der Burgt met Jeremy Crowlesmith van KRO-NCRV’s Pointer de workshop “Your first investigative data pipeline with agentic AI”. Het doel: een complete onderzoekspijplijn bouwen zonder zelf ook maar één regel code te schrijven. Je beschrijft wat je zoekt, de AI-agent bouwt de tool.
De grootste uitdaging was tijd. Een AI-coding omgeving installeren duurt even, zeker met meer dan 50 deelnemers tegelijk. Daarom zetten we vooraf voor iedereen een kant-en-klare cloudserver klaar, met een AI-agent en de dataset al geïnstalleerd. Deelnemers claimden een server en konden meteen bouwen. Op die servers stond Open Food Facts klaar, een open database met 4,5 miljoen voedingsproducten. Daarmee legden journalisten patronen bloot die anders weken handwerk kosten: welk deel van een productcategorie is ultrabewerkt, hoeveel merken horen eigenlijk bij een handvol grote bedrijven, en klopt het Nutri-Score-plaatje wel?
De belangstelling was overweldigend. We hadden de opzet ingericht op 35 deelnemers, maar 63 journalisten namen deel aan de sessie. En het bleef niet bij kijken: 80% bouwde minstens één afgerond resultaat. De hele infrastructuur draaide op open source / open weights. Dit laat maar weer eens zien dat open data plus de juiste gereedschappen journalistiek onderzoek binnen handbereik brengt, ook voor journalisten zonder programmeerachtergrond.