Transparantie en Defensie, de twee lijken elkaars tegenpolen te zijn. De Secretaris Generaal van het Ministerie van Defensie noemde dit vorig jaar “Om onze open en democratische rechtsstaat te beschermen, zullen we minder open moeten zijn.” Echter is ook onze Defensie een deel van onze overheid. Controle en inzicht in wat er met de miljarden gedaan wordt hoort daar ook gewoon bij. Als we een betrouwbare defensie willen, moeten we die kunnen controleren. Zonder openbaarheid worden de risico’s op corruptie, misbruik van middelen en fraude onnodig groot. En daarmee komt de veiligheid van onze democratische rechtsstaat direct in het geding.
Het “Onderzoeksrapport naar de teruggevonden F-16 videobeelden Hawija” van Defensie laat zien wat transparantie oplevert voor haar eigen organisatie. Dit zijn de laatste lessen die getrokken zijn in het dossier over de luchtaanvallen op Hawija. In het eerdere onderzoek van de commissie Sorgdrager naar de wapeninzet kon men beeldmateriaal niet meer terugvinden; het kwam echter niet lang na de afronding van het onderzoek alsnog boven tafel. Dat missie-informatie vindbaar is, is niet alleen van operationeel belang, maar ook van maatschappelijk belang omdat op basis daarvan verantwoording kan worden afgelegd.
Open State is dan ook voorzichtig tevreden dat een van de lessen die volgen uit het laatste onderzoek betekent dat er actief gewerkt wordt aan betere archivering van missie informatie. Wij roepen Defensie op om hierbij open-by-design principes toe te passen. Dat betekent niet dat alles direct openbaar is, maar zorgt dat de data geschikt is te delen en voor hergebruik; eerst intern en op termijn ook voor een ieder.
Openbaarheid bij Defensie in het algemeen blijft voor ons nog wel een zorg. Uit het rapport Een Zwaluw bleek dat Defensie bijvoorbeeld nog achterloopt op de andere departementen qua afhandeling van Woo-verzoeken.