Een beschikking, wat is dat en wat heb je eraan als ze openbaar worden?
Een beschikking is een individueel overheidsbesluit. Voorbeelden hiervan zijn een vergunning, een subsidie, een toeslag of een bestuurlijke boete. Deze zijn dus allereerst belangrijk voor jezelf, maa err zijn verschillende redenen om beschikkingen niet alleen te delen met degene tot wie de beschikking is gericht, maar met een ieder, openbaarmaking dus.
De belangrijkste reden betreft het versterken van de informatiepositie en daarmee de rechtspositie van individuele burgers. Door andere beschikkingen te raadplegen kun je als burger nagaan hoe dezelfde wettelijke voorschriften in soortgelijke gevallen zijn toegepast. Je kunt hierop je aanvraag, gedrag of plannen aanpassen. Daarnaast wordt door openbaarmaking van beschikkingen het publiek geïnformeerd over het functioneren van marktpartijen, bijvoorbeeld door het publiceren van sancties die aan bedrijven zijn opgelegd (‘naming & shaming’). Ook zou openbaarmaking van individuele beschikkingen kunnen bijdragen aan het blootleggen van grotere ‘schandalen’ zoals de Toeslagenaffaire, die immers betrekking had op individuele beschikkingen (tot terugvordering).
Op grond van de Wet open overheid zullen overheidsorganisaties in de nabije toekomst steeds meer overheidsinformatie actief openbaar moeten maken. Dat geldt ook voor de categorie beschikkingen. Daarmee komt een beschikking, die voorheen alleen werd gestuurd aan degene voor wie die was bestemd, nu beschikbaar voor iedereen!
Sommige overheden zijn al aan de slag gegaan met actieve openbaarmaking van beschikkingen. Beschikkingen in Beeld brengt deze openbaarmakingspraktijken in kaart en reikt door middel van ‘naming & faming’ voorbeelden aan van succesvolle openbaarmaking door overheidsinstanties.
Dit rapport is onderdeel van CITaDOG. Het acroniem staat voor Case-Inclusive Transparency for a Digital and Open Government. Binnen dit project worden de gevolgen van actieve openbaarmaking van beschikkingen voor het proces van overheidsbesluitvorming onderzocht. Kan openbaarmaking van deze ‘geïndividualiseerde’ overheidsinformatie de informatiepositie van de burger tegen de overheid versterken en daarmee bijdragen aan de ‘citizen as watchdog’? CITaDOG beantwoordt deze vraag vanuit verschillende onderzoeksperspectieven.