Financiële data inzien en vergelijken
Open Spending is een tool waarmee financiële data van Nederlandse gemeenten, provincies, waterschappen en andere overheden kunnen worden ingezien en vergeleken.
De beschikbare gegevens zijn onder meer afkomstig uit de Iv3-datastandaard, waarmee overheden financiële informatie op een gestandaardiseerde manier publiceren. Deze gegevens zijn goed vergelijkbaar, maar vaak nog vrij geaggregeerd. Daarom werken we samen met overheden aan het ontsluiten van financiële detaildata, waarin inkomsten en uitgaven verder worden uitgesplitst naar bijvoorbeeld productgroep, kostensoort, kostenplaats en grootboekcode.
Door deze detaildata beschikbaar te maken, ontstaat een beter beeld van waar publiek geld daadwerkelijk aan wordt uitgegeven. Zo kunnen inwoners bijvoorbeeld zien hoeveel een gemeente uitgeeft aan wegen, vergunningen of wijkteams, in plaats van dat grote bedragen onder een algemene categorie als ‘Overig’ verdwijnen.
Van overheidsuitgaven naar publieke controle
Openbare financiële data geeft inzicht in hoe publiek geld wordt besteed. Door financiële gegevens te standaardiseren en vergelijkbaar te maken, kunnen burgers, journalisten en maatschappelijke organisaties uitgaven volgen, onderzoeken en vergelijken. Ook overheden hebben hier baat bij: zij kunnen financiële gegevens van verschillende gemeenten en andere overheden beter vergelijken en van elkaar leren.
Die vergelijkbaarheid maakt het makkelijker om patronen te herkennen, verschillen te verklaren en vragen te stellen over de besteding van publieke middelen. Zo kunnen financiële gegevens niet alleen bijdragen aan publieke controle, maar ook aan beter inzicht en betere besluitvorming binnen de overheid.
Open Spending draagt daarmee bij aan een overheid waarvan financiële keuzes inzichtelijk en controleerbaar zijn. Niet alleen door cijfers openbaar te maken, maar door financiële informatie zo beschikbaar te stellen dat verschillende gebruikers er daadwerkelijk mee aan de slag kunnen.
Wat hebben we tot nu toe bereikt?
- Sinds 2013 ontsluit Open State financiële data van Nederlandse overheden als open data.
- Sinds 2015 zijn financiële gegevens van regionale en lokale overheden duurzaam beschikbaar.
- Op Open Spending is financiële data vanaf 2010 beschikbaar van gemeenten, provincies, gemeenschappelijke regelingen, waterschappen en deelgemeenten.
- Het CBS heeft een infrastructuur voor het ontvangen van financiële detaildata ontwikkeld.
- Diverse softwareleveranciers hebben hun boekhoudsoftware aangepast voor het aanleveren van Iv3- en detaildata in JSON.
Detaildata en workshops
De komende jaren richten we ons op het verder ontsluiten van financiële detaildata bij decentrale overheden. We ondersteunen gemeenten kosteloos bij de overgang naar het aanleveren van deze data.
Daarnaast organiseren we in 2026, 2027 en 2028 workshops met hergebruikers van financiële detaildata. Daarmee willen we onderzoeken hoe deze informatie nog beter kan worden gebruikt en welke inzichten nieuwe toepassingen van open financiële data kunnen opleveren.
Dit project wordt gefinancierd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.